نشریه روانشناسی نوین

نشریه روانشناسی نوین

اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت (CFT) بر حساسیت بین فردی و ادراک شایستگی در دانش‌آموزان مبتلا به اضطراب اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مهدی اردونی اول
کارشناسی ارشد مشاوره خانواده ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی ، تهران ، ایران
10.22034/jmp.2025.541521.1142
چکیده
 
هدف: این پژوهش اثربخشی برنامه مشاوره گروهی مبتنی بر درمان متمرکز بر شفقت (CFT) را در کاهش حساسیت بین‌فردی و ارتقای ادراک شایستگی در میان دانش‌آموزان پسر دبیرستانی با علائم اضطراب اجتماعی بررسی می کند.



روش: طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه کنترل اجرا شد. ۳۰ دانش‌آموز پسر از منطقه ۱ مشهد که معیارهای اضطراب اجتماعی را داشتند، به‌طور هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. ابزارها شامل مقیاس حساسیت بین‌فردی (IPSM)، مقیاس شایستگی ادراک‌شده کودکان (PCSC) و مقیاس اضطراب اجتماعی کودکان ـ فرم تجدیدنظر شده (SASC-R) بود. گروه آزمایش در یک برنامه هشت‌هفته‌ای، شامل جلسات ۹۰ دقیقه‌ای هفتگی مبتنی بر CFT به هدایت روان‌شناس آموزش‌دیده شرکت کردند؛ گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شد.



نتایج: نتایج نشان داد برنامه CFT حساسیت بین‌فردی را به‌طور معنادار کاهش داد (F(1, 27) = 18.215, p < .001, η² = 0.403) و شایستگی شناختی را بهبود بخشید (F(1, 27) = 6.67, p = .015, η² = 0.198). هیچ اثر معناداری بر شایستگی اجتماعی یا جسمانی مشاهده نشد.



نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد CFT می‌تواند در کاهش حساسیت بین‌فردی و ارتقای شایستگی شناختی نوجوانان با اضطراب اجتماعی مؤثر باشد. هرچند این اثرات به شایستگی اجتماعی و جسمانی تعمیم نیافت، نتایج بیانگر ظرفیت CFT به‌عنوان مداخله‌ای مدرسه‌محور و متناسب با فرهنگ است. پژوهش‌های آینده باید بررسی کنند که افزودن مؤلفه‌های رفتاری می‌تواند دامنه اثرات را گسترش دهد.
کلیدواژه‌ها
ادراک شایستگی
اضطراب اجتماعی
درمان مبتنی بر شفقت
سلامت روان نوجوانان
حساسیت بین‌فردی
موضوعات
Bluth, K., Roberson, P. N. E., Gaylord, S. A., Faurot, K. R., Grewen, K. M., Arzon, S., & Girdler, S. S. (2016). Does self-compassion protect adolescents from stress? Journal of Child and Family Studies, 25(4), 1098–1109. https://doi.org/10.1007/s10826-015-0307-3
Boyce, P., & Parker, G. (1989). Development of a scale to measure interpersonal sensitivity. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 23(3), 341–351. https://doi.org/10.3109/00048678909068294
Cuppage, J., Baird, K., Gibson, J., Booth, R., & Hevey, D. (2018). Compassion focused therapy: Exploring the effectiveness with a transdiagnostic group and potential processes of change. British Journal of Clinical Psychology, 57(2), 240–254. https://doi.org/10.1111/bjc.12162
Dafters, B., Irons, C., & Mackintosh, S. (2022). A service-based evaluation of compassion focused group therapy within a community mental health team setting. OBM Integrative and Complementary Medicine, 7(4), 1–13. https://doi.org/10.21926/obm.icm.2204048
Frostadottir, A. D., & Dorjee, D. (2019). Effects of mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) and compassion focused therapy (CFT) on symptom change, mindfulness, self-compassion, and rumination in clients with depression, anxiety, and stress. Frontiers in Psychology, 10, 1099. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01099
Gharraee, B., Mohammadi, A., Farzad, V., & Omidi, A. (2018). Effectiveness of compassion-focused therapy on shame and social anxiety symptoms: A randomized controlled trial. Iranian Journal of Psychiatry, 13(1), 25–33. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29721055
Gharraee, B., Tajrishi, K. Z., Farani, A. R., Bolhari, J., & Farahani, H. (2018). A randomized controlled trial of compassion focused therapy for social anxiety disorder. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 12(4), e80945. https://doi.org/10.5812/ijpbs.80945
Gilbert, P. (2009). Introducing compassion-focused therapy. Advances in Psychiatric Treatment, 15(3), 199–208. https://doi.org/10.1192/apt.bp.107.005264
Gilbert, P., & Procter, S. (2006). Compassionate mind training for people with high shame and self‐criticism: Overview and pilot study of a group therapy approach. Clinical Psychology & Psychotherapy, 13(6), 353–379. https://doi.org/10.1002/cpp.507
Gu, J., Cavanagh, K., & Strauss, C. (2022). An evaluation of internet-delivered compassion-focused therapy for anxiety and depression. Journal of Affective Disorders, 297, 251–260. https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.10.014
Halamová, J., Kanovský, M., & Pacúchová, M. (2023). Effectiveness of compassion focused therapy in an online group format: A randomized controlled trial. Frontiers in Psychology, 14, 1135673. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1135673
Harter, S. (1982). The perceived competence scale for children. Child Development, 53(1), 87–97. https://doi.org/10.2307/1129640
Hidding, L. M., Bohlmeijer, E. T., & Schotanus-Dijkstra, M. (2023). Compassion-based interventions: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical Psychology Review, 99, 102186. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2022.102186
Kieling, C., Adewuya, A., Fisher, H. L., Karmacharya, R., Kohrt, B. A., Swanson, S. A., Tol, W., & Vijayakumar, L. (2024). Child and adolescent mental health worldwide: Evidence for action. The Lancet Psychiatry, 11(3), 196–209. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(23)00324-9
La Greca, A. M., & Stone, W. L. (1993). Social anxiety scale for children–Revised: Factor structure and concurrent validity. Journal of Clinical Child Psychology, 22(1), 17–27. https://doi.org/10.1207/s15374424jccp2201_2
Lee, J., & Choi, Y. (2024). The role of peer feedback in enhancing adolescents’ competence perceptions: Evidence from a longitudinal study. Journal of Youth and Adolescence, 53(1), 112–124. https://doi.org/10.1007/s10964-023-01731-4
Lee, Y., & Choi, B. Y. (2024). Development and effectiveness of a self-compassion program for improving interpersonal competence in college students with covert narcissism tendency. Journal of Learner-Centered Curriculum and Instruction, 24(21), 1029–1046. https://doi.org/10.22251/jlcci.2024.24.21.1029
Mackintosh, K., Power, K., Schwannauer, M., & Chan, S. W. Y. (2018). The relationships between self-compassion, attachment and interpersonal problems in clinical patients with mixed anxiety and depression and emotional distress. Mindfulness, 9(3), 961–971. https://doi.org/10.1007/s12671-017-0835-6
Matos, M., Duarte, J., & Pinto-Gouveia, J. (2018). The origins of shame and self-criticism: Transdiagnostic implications. Clinical Psychology Review, 65, 12–23. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2018.07.003
Millard, K., & Wittkowski, A. (2023). Compassion focused therapy for adolescents: A systematic review and meta-analysis. Child and Adolescent Mental Health, 28(3), 260–274. https://doi.org/10.1111/camh.12618
Mousavi, S. V., Ghasemi, M., & Mohammadi, A. (2023). Self-compassion training and adolescent well-being: A randomized controlled trial. BMC Psychology, 11(1), 45. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01053-6
Nafisi, P. S., Saadi, Z. E., Hafezi, F., & Heidari, A. (2020). Investigation of the effect of compassion-focused therapy on social anxiety and interpersonal relationships among women on an overweight diet. Women’s Health Bulletin, 7(4), 1–7. https://doi.org/10.30476/whb.2020.87458.1073
Neff, K. D. (2003). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2(3), 223–250. https://doi.org/10.1080/15298860309027
Otsuka, Y., Sasaki, S., Imai, R., & Ogawa, T. (2017). School-based compassion training program for adolescents: Effects on self-compassion and anxiety. Japanese Journal of Educational Psychology, 65(4), 444–456. https://doi.org/10.5926/jjep.65.444
Rose, A. L., & Kocovski, N. L. (2021). The social self-compassion scale (SSCS): Development, validity, and associations with indices of well-being, distress, and social anxiety. International Journal of Mental Health and Addiction, 19(6), 1929–1948. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00302-3
Sessions, L., Pipkin, A., Smith, A., & Shearn, C. (2023). Compassion and gender diversity: Evaluation of an online compassion-focused therapy group in a gender service. Psychology and Sexuality, 14(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/19419899.2023.2181097
Shavandi, H., & Veshki, S. K. (2021). Effectiveness of compassion-focused therapy on self-criticism of the women applying for divorce. Journal of Education and Health Promotion, 10, 15. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_495_20
Silveira, A. C., Leite, C., & Duarte, C. (2023). Compassion interventions and psychosocial outcomes in adolescents: A randomized controlled trial. Frontiers in Psychiatry, 14, 1152229. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1152229
Varley, D., MacBeth, A., & Gilbert, P. (2024). Compassion-focused therapy and self-compassion in young people: A systematic review. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice. Advance online publication. https://doi.org/10.1111/papt.12484
Vidal, J., & Soldevilla, A. (2022). Compassion-based interventions for mental health: A systematic review and meta-analysis. Mindfulness, 13(8), 2005–2020. https://doi.org/10.1007/s12671-022-01975-7
World Health Organization. (2023). Adolescent mental health. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
Zhao, M., Yang, Y., Hao, L., Li, Y., Fang, Y., Dong, Y., & Xia, L. (2023). Can treating oneself kindly inspire trust? The role of interpersonal responsibility. The Journal of Psychology, 157(8), 688–703. https://doi.org/10.1080/00223980.2023.2283474
 

  • تاریخ دریافت 25 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 16 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 11 شهریور 1404